به گزارش اطلاعات آنلاین ـ رازیانه گیاهی معطر و از لحاظ ظاهری شبیه به شوید است. ساقه های آن تو خالی و به رنگ زرد ـ سبز است و برگ های آن پَرمانند و به رنگ سبز روشن هستند. از گل های زرد رازیانه ساختارهای بذر مانند یا دانه هایی می رویند که شبیه به چتر هستند. هم ریشه و هم برگ های این گیاه طعم ملایم شیرین بیان را دارند. دانه ها معطر هستند، ولی بوی تندی دارند.

رازیانه با نام علمی Foeniculum vulgare از خانواده «چتریان» یا Apiaceae است و دو نوع عمده از آن وجود دارد: رازیانه معمولی و رازیانه فلورانس. هر دو نوع رازیانه شباهت زیادی به یکدیگر دارند، ولی به طرز متفاوتی مصرف می شوند.

جوانه ها، برگ ها و دانه های رازیانه معمولی در درجه اول به عنوان طعم دهنده غذاها به کار برده می شوند. گونه های مختلف رازیانه معمولی دانه هایی با طول و عرض و مزه متفاوت دارند. مثلاً گونه های شیرین آن که به نام «رازیانه فرانسوی» یا رومی شناخته می شوند، دانه هایی شیرین و کشیده به رنگ سبز مایل به زرد دارند. «رازیانه هندی» قهوه ای و کوچک تر است. رازیانه ایرانی و ژاپنی کوچک ترین گونه ها هستند که طعم و عطر تندتری دارند. رازیانه فلورانس یا finocchio هم نامیده می شود و تا حدی کوچک تر از رازیانه معمولی است.

رازیانه بومی ناحیه مدیترانه ای است و یونانی ها و رومی های باستان با آن آشنایی داشتند. رومی ها از جوانه های آن هم برای طعم دار کردن غذاهایشان و هم طبق باورشان برای کنترل چاقی استفاده می کردند. یونانی ها به آن ماراتُن می گفتند و این نامی بود که از واژه  maraino مشتق شده بود.

رازیانه از نواحی مدیترانه به هند و نیز به سوی شمال یعنی به اروپا و انگلستان، به ویژه به مستعمرات روم برده شد. تصور می شود که بیش از ۲۰۰ سال پیش مهاجران اسپانیایی این گیاه را به نیمکره غربی بردند. در سال ۱۸۲۴ کنسول ایالات متحده در لیوِرپول دانه های رازیانه را به «توماس جفرسون» داد تا آن ها را در باغ خود در «مانتیسلو» بکارد.

این گیاه در ایران در مناطق شمالی و غربی و بیشتر در دامنه ‌های البرز به طور خودرو می روید اما در اغلب جاها می توان آن را کاشت و پرورش داد.

رازیانه عمری طولانی دارد و تقریباً در همه جا می روید. از گیاه جوان در سال نخست ریشه ای پیازی و قطور رشد می کند و در تابستان سال بعد گل می دهد. برگ های رازیانه را در هر زمانی می توان چید و دانه ها را وقتی که رنگ آن ها قهوه ای می شود می توان از گیاه جدا کرد. از هر گیاه رازیانه حدود یک چهارم فنجان دانه و یک فنجان برگ می روید.

رازیانه شسته نشده را می توانیم در یک کیسه پلاستیکی تا یک هفته در یخچال نگهداری کنیم. همه بخش های گیاه رازیانه خوراکی هستند. برگ هایی که طعم ملایم شیرین بیان دارند برای چاشنی زدن به ماهی استفاده می شود. همچنین می توانیم آنها را خرد کنیم و به سالادها و سس ها اضافه کنیم. دانه ها طعم تندتری دارند و به صورت کامل یا آسیاب شده برای تهیه کیک ها، نان ها، سوسیس ها، انواع سوپ ها، خورش ها و انواع کاری (غذایی مرسوم در جنوب آسیا که به طور کلی با گوشت، سبزیجات و ادویه های تند فراهم می شود و در کنار آن برنج پخته شده هم قرار می دهند) به کار برده می شود. پیاز رازیانه را هم می توانیم برش دهیم و در سالادها به شکل خام یا به صورت پخته شده در خورش ها و پاستاها مصرف کنیم. علاوه بر این می توانیم آن را در روغن سرخ کرده یا در فر بپزیم و روی آن پنیر رنده شده و پودر نان بریزیم.

دانه‌ ها و ریشه رازیانه خواص دارویی بسیاری دارند. دَم کرده تهیه شده از دانه‌ های رازیانه برای درمان سوءهاضمه و نفخ توصیه می شود. برای ناراحتی ادراری مانند سنگ یا ازدیاد اسید اوریک می ‌توان از جوشانده ریشه رازیانه استفاده کرد. نوشیدن عرق رازیانه به صورت یک فنجان در یک لیوان آب سرد برای درمان دردهای پهلو و تخلیه رحم مفید خواهد بود. روغن حاصله از تقطیر دانه ‌های رازیانه برای ناراحتی های گوارشی تجویز می ‌شود و به عنوان خلط آور ملایم برای سرفه و ناراحتی ‌های تنفسی هم مفید است.

گیاه رازیانه با فوائد درمانی متنوع در درمان کم ‌خونی، سوء‌هاضمه، یبوست،‌ اختلالات تنفسی و اختلالات قاعدگی مفید است و علاوه بر اینها به عنوان یک خوشبو کننده مؤثر برای رفع بوی بد دهان استفاده می ‌شود. جویدن دانه‌ های این گیاه پس از مصرف هر وعده‌ غذایی به تسهیل فرآیند هضم و از بین بردن بوی نامطبوع دهان کمک می کند. همچنین منبع غنی از آهن و اسید آمینه است و به درمان کم ‌خونی کمک می ‌کند.

دانه ‌های رازیانه به خصوص به شکل پودری آن خاصیت مسهل دارند. سبوس موجود در این دانه‌ ها نیز به پاک سازی روده کمک می‌ کند در حالی که تأثیر تحریک ‌آور آن در افزایش حرکات دودی روده و کمک به دستگاه گوارش مؤثر است. رازیانه منبع غنی از فیبر خوراکی است که علاوه بر تأثیرگذاری بر هضم غذا به ثابت نگه‌ داشتن سطح کلسترول خون نیز کمک می‌ کند.

ترکیب گیاه رازیانه با وعده‌ های غذایی روزانه از چشم ‌ها در برابر التهاب حفاظت می‌ کند و از اختلالات مرتبط با پیری زودرس می‌ کاهد که دلیل آن وفور انواع آنتی ‌اکسیدان ‌ها در این گیاه است. همچنین بررسی ‌ها حاکی از آن است مصرف رازیانه می ‌تواند علائم آزار دهنده سندرم پیش از قاعدگی را در زنان کاهش دهد.

برای درمان تنش ‌های پیش از قاعدگی و کاهش شدت آن روش ‌های درمانی متعددی از تغییر در رژیم ‌های غذایی گرفته تا مصرف قرص‌ های هورمونی و ضدافسردگی به کار گرفته می ‌شود؛ اما این روش‌ ها در تمامی موارد مؤثر نیستند و حتی ممکن است مصرف دارو همراه با عوارض جانبی باشد، در حالی گیاه رازیانه نه فقط تأثیر شفابخش چشمگیر دارد بلکه بدون عوارض جانبی دارویی است.

در کشورهای آسیایی رازیانه از مدت‌ ها قبل برای درمان جراحت‌ و گزیدگی‌ های سمی کاربرد داشته است زیرا روغن رازیانه خاصیت ضد قارچی و آنتی‌ باکتریال دارد و در درمان‌ های موضعی و حتی شاید درمان جراحت‌ های داخلی می ‌تواند مؤثر باشد.